Türkiye’nin ihracat gücünün yaklaşık %45’i Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında gerçekleşiyor. Bu oran, DİR’in ihracatçılar için ne kadar stratejik bir araç olduğunu açıkça gösteriyor. Peki, Dahilde İşleme Rejimi nedir, nasıl işler, avantajları ve riskleri nelerdir?
Bu yazıda, BAZ Girişim ve Moderno Gümrük iş birliğiyle DİR’i tüm yönleriyle ele alıyoruz.
Dahilde İşleme Rejimi Nedir?
Dahilde İşleme Rejimi (DİR), ihracatçılara büyük bir maliyet avantajı sunan bir sistemdir. Temel olarak, yurt dışından ithal edilen hammadde veya yarı mamulün Türkiye’de işlenip tekrar ihraç edilmesi esasına dayanır.
Bu süreçte, ithalat sırasında alınması gereken gümrük vergileri, KDV ve diğer fonlar teminata alınır veya askıya alınır. Yani, ihracat tamamlanana kadar bu vergiler ödenmez. İhracat gerçekleştiğinde ise bu teminatlar “tecil – terkin” sistemiyle iade edilir.
Bu yönüyle DİR, sermaye yükünü azaltır, rekabet gücünü artırır ve nakit akışını korur.
Dahilde İşleme Rejiminin Türkiye İhracatındaki Önemi
Türkiye ihracatının neredeyse yarısının DİR kapsamında yapılması, bu rejimin ne kadar yaygın kullanıldığını gösteriyor. Özellikle imalat sanayinde faaliyet gösteren firmalar, düşük maliyetli ithalat sayesinde daha rekabetçi ürünler üretebiliyor.
Örneğin; bir Türk üretici, elektronik aksamı Çin’den ithal edip Türkiye’de montajını yapıyor, ardından Avrupa’ya ihraç ediyor. Bu durumda, ithalat vergilerini ödemeden üretim yapma imkânı buluyor.
Bu nedenle DİR, Türk sanayisinin rekabet gücünü artıran en kritik ihracat stratejilerinden biridir.
Tecil Terkin Uygulaması Nedir?
Dahilde İşleme Rejimi’nin en önemli unsurlarından biri tecil terkin uygulamasıdır.
Bu sistemde, ithalat sırasında tahsil edilmesi gereken vergiler “teminata alınır.”
İhracat taahhüdü yerine getirildiğinde, bu teminatlar çözülür ve firmaya iade edilir.
Eğer taahhütler yerine getirilmezse, teminatlar vergisel cezaya dönüşür.
Kısaca özetlemek gerekirse:
- İthalat yapılır, vergiler teminata bağlanır.
- Ürün işlenir ve ihraç edilir.
- İhracat gerçekleştiğinde vergiler terkin edilir (yani silinir).
Bu sistem, firmaların sermayesini korumasını sağlar. Ancak, dikkat edilmesi gereken birçok teknik detay vardır.
Dahilde İşleme Rejimi İçin Gerekli Süreçler
DİR başvuruları iki farklı merci tarafından yürütülür:
- Gümrük Müdürlükleri — Küçük ölçekli ithalat ve kısa vadeli işlemler için,
- Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğü — Büyük hacimli ve uzun vadeli işlemler için.
Bu izinler, belirli bir süre (genellikle 6 ay – 1 yıl) içinde ihracat taahhüdünün yerine getirilmesini şart koşar.
Ayrıca, üretim aşamalarının doğruluğunu belgelemek için ekspertiz raporları hazırlanır. Bu raporlar, her ihracat partisinde kullanılan hammadde miktarını ve katma değer oranını gösterir.
DİR Kapsamında Muafiyetler: TAREKS ve Ticaret Politikası Önlemleri
Dahilde İşleme Rejimi sadece vergisel avantajlar sunmaz, aynı zamanda ticaret politikası önlemlerinden de muafiyet sağlar.
1. TAREKS Nedir?
TAREKS (Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi), ithal ürünlerin insan sağlığına, çevreye veya güvenliğe zarar vermemesini denetleyen bir sistemdir. Ancak DİR kapsamında ithal edilen ürünler Türkiye’de son kullanıcıya sunulmadığı için TAREKS kontrolünden muaf tutulur.
Bu durum, özellikle elektronik, tekstil ve kimya sektörlerinde üreticilerin işini kolaylaştırır.
2. Ticaret Politikası Önlemlerinden Muafiyet
Bazı ülkelerden yapılan ithalatlara uygulanan koruma önlemleri (örneğin, Çin’e karşı anti-damping vergileri) de DİR kapsamındaki ithalatlarda uygulanmaz. Çünkü bu ürünler Türkiye içinde kullanılmayacak, sadece işlenip ihraç edilecektir.
Bu muafiyet, firmalara maliyet avantajı ve rekabet gücü kazandırır.
Dahilde İşleme Rejiminde Riskler ve Cezalar
Her avantajlı sistem gibi, DİR de dikkatli yönetilmesi gereken riskler barındırır.
Taahhütlerin zamanında yerine getirilmemesi, ihracatın eksik yapılması veya ürünlerin Türkiye’de kalması durumunda ciddi cezalar söz konusu olabilir.
Başlıca riskler şunlardır:
- Süre aşımı: İhracat süresi dolduğunda, teminatlar nakde çevrilir.
- Eksik ihracat: Taahhüt miktarının altında ihracat yapılırsa, kısmi vergi ve faiz uygulanır.
- Ürün kaybı veya satışı: Ürün Türkiye içinde kalırsa, bu durum kaçakçılık sayılabilir.
Bu nedenle DİR sürecinde deneyimli bir gümrük müşavirliğiyle çalışmak kritik öneme sahiptir.
Moderno Gümrük İle İş Birliği: İhracatta Güvenli Stratejiler
Moderno Gümrük olarak, ihracat yapan KOBİ’lerin ve üreticilerin stratejilerini verimlilik, rekabet gücü ve sürdürülebilirlik temellerinde şekillendiriyoruz.
Dahilde İşleme Rejimi, bu stratejinin merkezinde yer alıyor. Biz, stratejiyi oluştururken firmanızla birlikte çalışıyor, firmaların tüm DİR süreçlerini eksiksiz yönetiyoruz.
Bu iş birliği, ihracatçının hem finansal yükünü azaltıyor hem de en uygun maliyetle en kaliteli ürünü üretme hedefini destekliyor.
Dahilde İşleme Rejimi ile İhracat Gücünüzü Artırın
DİR, sadece bir gümrük avantajı değil, aynı zamanda ihracat stratejisinin omurgasıdır. Uygun maliyet, hızlı nakit döngüsü ve uluslararası rekabet gücü isteyen firmalar için en etkili araçlardan biridir.
Siz de işletmenizde DİR sürecini etkin yönetmek istiyorsanız,ve
👉 Gümrük Süreçlerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler Checklist
yazılarımıza da göz atabilirsiniz.
Ayrıca bizi LinkedIn, YouTube ve Calendly üzerinden takip ederek, birebir danışmanlık randevusu oluşturabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Dahilde İşleme Rejimi kimler için uygundur?
İhracat yapan üretici ve imalatçı firmalar DİR’den faydalanabilir.
2. DİR belgesi nasıl alınır?
Ticaret Bakanlığı veya yetkili gümrük müdürlüklerine başvuru yapılır.
3. DİR süresi ne kadardır?
Genellikle 6 ay ile 1 yıl arasında değişir, ancak proje büyüklüğüne göre uzatılabilir.
4. DİR’de cezalar hangi durumlarda uygulanır?
İhracat taahhüdü yerine getirilmezse veya ürün Türkiye’de kalırsa cezalar devreye girer.
5. TAREKS muafiyeti ne anlama gelir?
DİR kapsamındaki ithalat, iç piyasada kullanılmadığı için TAREKS denetimlerinden muaf tutulur.
💡 Sonuç:
Dahilde İşleme Rejimi, doğru yönetildiğinde Türk ihracatçısının global pazarlarda rekabet gücünü artıran en güçlü mekanizmalardan biridir. Moderno Gümrük olarak, tüm ihracat süreçlerinizde stratejik desteğimizle yanınızdayız.